Regionaal – Hobbykippenhouders uit de regio hebben massaal gehoor gegeven aan de oproep van Stichting Duurzaam Waterland (SDW) om hun eieren te laten testen op PFAS. In totaal hebben 28 houders uit de gemeenten Waterland en Edam-Volendam hun eieren aangeboden voor laboratoriumonderzoek. De eerste testresultaten zijn inmiddels binnen: een meerderheid van de geteste eieren overschrijdt de Europese norm voor veilige PFAS-gehalten.
De oproep werd in april verspreid en leidde tot een storm aan reacties. “Dan zie je hoe erg dit onderwerp nu leeft”, zegt Channa Brunt, bestuurslid en projectleider groen bij SDW. “Het RIVM-advies om geen eieren van je eigen kippen meer te eten kan rauw op je dak vallen. Zeker als je al jarenlang uit je eigen tuin eet. We wilden hobbyhouders daarom de kans geven hun eieren laagdrempelig te laten testen.”
Vanwege de hoge kosten van laboratoriumanalyses, zo’n 260 euro, zijn de kippenhouders via een postcode- en vragenlijstanalyse aan elkaar gekoppeld. Gezamenlijk vulden zij acht testkits, elk met tien eieren. Deze aanpak leverde een eerste regionale indruk op.
Uitslagen variëren sterk
De uitslagen laten een gemengd beeld zien. In twee gevallen, waaronder een kit uit het binnengebied van Monnickendam, bleken de eieren weinig tot geen PFAS te bevatten. De eieren uit Edam en Volendam zaten rond de grens van wat de EU nog als veilig beschouwt. In andere gevallen waren de uitkomsten zorgwekkender. Zo bevatte een testkit van kippenhouders uit Warder vijf keer de toegestane hoeveelheid PFAS, terwijl eieren uit het buitengebied van Monnickendam (Overleek) zelfs negen keer boven de norm zaten.
“Ja, dat is wel schrikken”, aldus Brunt. Toch wil SDW voorzichtig blijven met het trekken van harde conclusies. “Er zijn veel factoren die invloed hebben: de leeftijd van de kippen, hoe vaak ze leggen, en vooral wat ze eten. Het kan ook zijn dat iemand vervuild kippenvoer gebruikt. Daarom gaan we nu vervolgonderzoek doen.”
De stichting wil kippenhouders uit gebieden met verontrustende resultaten een individuele testkit aanbieden om te zien of het patroon zich herhaalt. Ook wordt bodemonderzoek in de omgeving overwogen.
PFAS en het grotere plaatje
PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn door de mens gemaakte chemicaliën die niet of nauwelijks afbreken in het milieu. Ze worden gebruikt in allerlei alledaagse producten, van regenkleding en pannen tot voedselverpakkingen. Door hun hardnekkigheid hopen ze zich op in mens, dier en natuur – met mogelijke gezondheidsrisico’s op de lange termijn.
Sinds 2020 werkt Nederland samen met onder meer Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen aan een Europees verbod op PFAS. In 2023 is een voorstel ingediend, dat zich momenteel in de beoordelingsfase bevindt. De Europese Commissie zal naar verwachting in 2025 een definitief besluit voorleggen aan de lidstaten.
Van kippenhok naar gemeenteraad
Stichting Duurzaam Waterland, financieel ondersteund door de twee windmolens van Coöperatie Windenergie Waterland (CWW) bij de Nes, deelt de resultaten van de tests met de gemeenten Waterland en Edam-Volendam. De bedoeling is om het gesprek over PFAS-vervuiling ook in de lokale politiek aan te zwengelen.
