Purmerend – Inwoners van Purmerend kunnen de komende jaren te maken krijgen met minder gemeentelijke ondersteuning, minder onderhoud in de openbare ruimte, hogere tarieven en mogelijk minder geld voor veiligheid en voorzieningen. De gemeente staat voor een forse financiële opgave en heeft daarvoor tientallen bezuinigingsmaatregelen in beeld gebracht.
Het gaat om het pakket Purmerend in Balans. Het rapport werd eerder dit jaar opgesteld om mogelijkheden te vinden om de financiële positie van de gemeente structureel te verbeteren. Het college stelt nu dat “vergaande keuzes” noodzakelijk zijn, maar laat de uiteindelijke beslissing aan de gemeenteraad.
Gat van miljoenen
Purmerend kampt met een structureel financieel probleem. Bij de begroting voor 2026 werd voor 2029 een tekort van € 17,2 miljoen verwacht. In de Kaderbrief 2027 liep het verwachte tekort voor 2030 op tot ongeveer € 19 miljoen.
Volgens de gemeente wordt het probleem veroorzaakt door meerdere ontwikkelingen. De inkomsten uit het gemeentefonds staan onder druk, terwijl de uitgaven voor met name jeugdzorg en WMO sterk zijn gestegen. Ook de lasten van gemeentelijke investeringen nemen toe.
Daarom is niet gezocht naar een paar kleine besparingen. De volledige gemeentelijke begroting is doorgelicht. Voor de meeste beleidsvelden is gekeken naar een besparing van 5 procent. Voor Jeugd en Maatschappelijke ondersteuning werd zelfs uitgegaan van 15 procent.
Grootste besparing bij jeugdzorg
Een van de grootste financiële ingrepen moet uit de jeugdzorg komen. Het pakket bestaat uit zes maatregelen. Daaronder vallen onder meer het beperken van verblijf, een andere manier van indiceren, vaker eerst het lokale team inzetten en het afbouwen van een deel van het ingekochte hulpaanbod. De verwachte besparing loopt op van ongeveer € 1,5 miljoen in 2027 naar ruim € 6,4 miljoen in 2030. Maar de gemeente erkent dat dit niet zonder risico’s is.
Een belangrijk uitgangspunt wordt dat gezinnen eerst kijken naar hun eigen mogelijkheden en hun netwerk. Dat uitgangspunt moet volgens het rapport nadrukkelijk in het beleid worden vastgelegd.
Tegelijkertijd waarschuwt het rapport voor een tekort aan ervaren professionals die complexe situaties kunnen beoordelen en veiligheidsrisico’s kunnen inschatten. Om de nieuwe werkwijze goed uit te voeren kan daarom juist extra capaciteit nodig zijn.
WMO moet ruim € 3,5 miljoen opleveren
Ook bij de WMO moet flink worden bespaard. Een belangrijke maatregel is het behouden van de huidige contracten voor WMO-maatwerk in plaats van mee te gaan met de regionale aanbesteding. Dat moet vanaf 2027 ongeveer € 3,5 miljoen opleveren. In latere jaren loopt de besparing op tot bijna € 3,8 miljoen per jaar.
Volgens het rapport blijven de bestaande contracten tot 2031 beschikbaar en is de gemeentelijke dienstverlening daarmee voorlopig geborgd. Daarnaast wordt gekeken naar meer eigen kracht bij bijvoorbeeld hulp bij het huishouden, beter toezicht op aanbieders en mogelijke eigen bijdragen.
Minder geld voor Reuring en bibliotheek
Ook inwoners die geen gebruikmaken van jeugdzorg of WMO kunnen de gevolgen van de bezuinigingen merken. Zo staat het stopzetten van de gemeentelijke bijdrage aan Reuring op de lijst. Dat levert jaarlijks € 220.000 op. Ook de financiering van de lokale omroep en het lokale bibliotheekaanbod kan worden aangepast. Voor de bibliotheek wordt vanaf 2028 een structurele besparing van € 100.000 genoemd.
Het zijn bedragen die relatief klein lijken naast de miljoenen bij zorg, maar juist deze maatregelen bepalen volgens het rapport mede welke voorzieningen inwoners in de toekomst nog in de stad hebben.
Straten en groen mogelijk minder onderhouden
Een andere verandering kan letterlijk zichtbaar worden op straat. De gemeente onderzoekt een goedkopere aanpak van graffiti. Nu worden ongeveer 1960 objecten in de openbare ruimte wekelijks gecontroleerd. In de nieuwe aanpak zou niet meer structureel worden geschouwd, maar vooral worden gereageerd op meldingen. Het budget voor graffitibestrijding wordt daardoor gehalveerd. De besparing bedraagt € 100.000 per jaar. Het gevolg kan zijn dat graffiti langer zichtbaar blijft.
Nog groter is de mogelijke besparing op het algemene onderhoud van de openbare ruimte. Purmerend heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd om de kwaliteit op niveau B te brengen. Het voorstel is om uiteindelijk terug te gaan naar niveau C. Dat levert in 2030 € 835.000 op.
Ook veiligheid wordt onderdeel van de discussie
Opvallend is dat ook veiligheid niet buiten de bezuinigingsdiscussie blijft. Vanaf 2029 wordt een besparing op handhaving voorgesteld. Daarnaast wordt gekeken naar een besparing van € 120.000 op onder meer cameratoezicht, vuurwerkcoaches en het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum, een samenwerkingsverband in Nederland dat verschillende overheidsdiensten helpt bij het bestrijden van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit.
Voor de gemeenteraad wordt dit een gevoelige afweging. Minder uitgaven leveren financiële ruimte op, maar tegelijkertijd kan minder toezicht gevolgen hebben voor de manier waarop de gemeente overlast en criminaliteit probeert te voorkomen.
Belastingen en tarieven omhoog
Purmerend kijkt niet alleen naar de uitgavenkant. Ook de inkomsten moeten omhoog. Een van de voorstellen is een verhoging van de OZB voor niet-woningen met 25 procent. Daarnaast kunnen leges kostendekkender worden gemaakt. Door tarieven anders over de verschillende diensten te verdelen, kan vanaf 2029 bijna € 500.000 per jaar extra worden opgehaald.
Daarmee ligt er voor de gemeenteraad een pakket waarin inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers allemaal op verschillende manieren geraakt kunnen worden.
Raad krijgt laatste woord
Het college heeft bewust nog geen definitieve selectie gemaakt. De gemeenteraad krijgt de komende maanden de mogelijkheid om de maatregelen te bespreken, aan te passen en eventueel alternatieven aan te dragen. Op 1 oktober staat een informatiemoment gepland. Op 22 oktober wordt het onderwerp in de commissie Algemeen behandeld.
Tijdens de algemene beschouwingen op 4 en 5 november volgt het politieke debat. Daarna wordt een concreet pakket uitgewerkt. De gemeenteraad moet uiteindelijk op 17 december 2026 besluiten over de keuzes uit Purmerend in Balans.
Wat blijft overeind?
De komende maanden gaat het daarom niet alleen over de vraag hoeveel geld Purmerend moet besparen. De veel belangrijkere vraag is waar de gemeente nog geld aan wil uitgeven. Kiest de gemeenteraad voor het behoud van voorzieningen en hogere belastingen? Wordt er meer gesneden in zorg, subsidies en onderhoud? Of komt er een combinatie van maatregelen?
Voor inwoners wordt de uitkomst uiteindelijk zichtbaar in hun dagelijks leven: in de zorg die ze krijgen, de voorzieningen in de stad, de kwaliteit van het groen en de openbare ruimte, het toezicht op straat en de gemeentelijke rekening. De bezuinigingslijst ligt er. De politieke keuzes moeten nog dit jaar worden gemaakt.
Relevant artikel:
