Beemster / Purmerend – Begin augustus 2025 zijn bij de gemeenteraad schriftelijke vragen door de PVV ingediend over mogelijk geroofd Joods vastgoed in Purmerend en Beemster. Aanleiding was berichtgeving over onteigend Joods vastgoed in de gemeente Waterland. In de beantwoording door het college werd uiteengezet welke informatie voor de gemeente Purmerend beschikbaar is.
Voor Purmerend is inzichtelijk welk Joods vastgoed tijdens de Tweede Wereldoorlog is onteigend. Volgens het college is het merendeel van deze panden na de bevrijding weer op naam gesteld van de oorspronkelijke eigenaren of hun erfgenamen. Personen die betrokken waren bij de onteigeningen zijn na de oorlog berecht.
Rijperweg in Beemster
Voor de voormalige gemeente Beemster bestond onzekerheid over een woning aan de Rijperweg die mogelijk Joods eigendom zou zijn geweest. Niet duidelijk was of hier sprake was van gedwongen verkoop. Het college heeft daarop het Historisch Genootschap Beemster verzocht nader onderzoek te doen.
Het Historisch Genootschap verrichtte de afgelopen maanden archiefonderzoek, waaronder het raadplegen van verkoopaktes en andere historische documenten. De conclusie luidt dat er met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid geen sprake is geweest van gedwongen verkoop van Joods onroerend goed in de Beemster tijdens de oorlog. Ook is vastgesteld dat de panden aan de Rijperweg 30 en 31 nooit Joods eigendom zijn geweest. Deze woningen zijn pas in 1950 voor het eerst verkocht door de oorspronkelijke eigenaren.
Beemsterlingen kochten Joods vastgoed
Het onderzoek bracht wel aan het licht dat inwoners uit de Beemster in drie gevallen Joods vastgoed in Amsterdam hebben gekocht. Uit de zogenoemde Verkaufsbücher blijkt dat ze zich na de oorlog moesten verantwoorden in het kader van de Bijzondere Rechtspleging.
Op basis van de onderzoeksresultaten concluderen de onderzoekers dat er voor de voormalige gemeente Beemster geen sprake is van geroofd Joods vastgoed. Het college spreekt zijn waardering uit voor het Historisch Genootschap Beemster vanwege het grondige onderzoek. De bevindingen worden in december 2025 uitgebreid gepubliceerd in het verenigingsblad De Nieuwe Schouwschuit.
Relevante artikelen:
Purmerend: Geschiedenis van onteigend Joods vastgoed onderzocht
Stolpersteine gelegd aan de Thorbeckekade. “Omdat wij dit niet mogen vergeten.”
