Zaanstreek-Waterland – De druk op wonen en zorg in Zaanstreek-Waterland neemt snel toe. Gemeenten, waaronder Purmerend, hebben daarom nieuwe bestuurlijke afspraken gemaakt om de groeiende problemen aan te pakken. Vooral de combinatie van vergrijzing, woningtekort en een toename van dakloosheid en psychische problematiek zorgt voor een complexe en urgente opgave.

Uit onderzoek blijkt dat het huidige woningaanbod niet aansluit op de stijgende vraag, met name onder ouderen en kwetsbare groepen. Zonder ingrijpen dreigt de situatie de komende jaren verder te verslechteren.

Tussen de 8.000 en 10.000 extra woningen

Om dat te voorkomen, wil de regio tot 2040 tussen de 8.000 en 10.000 extra woningen realiseren die geschikt zijn voor ouderen. Daarbij gaat het niet alleen om nieuwbouw, maar ook om het aanpassen van bestaande gebouwen en het creëren van zorggeschikte wooncomplexen waar mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

Tegelijk groeit een minder zichtbare, maar minstens zo urgente problematiek: het aantal dak- en thuislozen en mensen met psychische problemen neemt toe. Het gaat daarbij allang niet meer alleen om mensen op straat. Steeds vaker betreft het jongeren zonder stabiele thuissituatie, mensen met schulden of inwoners die door mentale problemen hun woning verliezen.

De combinatie van woningnood en psychische kwetsbaarheid zorgt voor een vicieuze cirkel. Zonder woning is het moeilijk om hulp te krijgen of te herstellen, terwijl psychische problemen juist de kans op dakloosheid vergroten. Gemeenten erkennen dat deze groep steeds vaker tussen wal en schip valt.

‘Wonen Eerst’ principe

Om die cirkel te doorbreken, kiest de regio voor een andere aanpak. Centraal staat het principe “Wonen Eerst”, waarbij mensen eerst een stabiele woonplek krijgen en daarna begeleiding en zorg. Ook wordt gewerkt aan nieuwe woonvormen voor mensen die niet in reguliere wijken kunnen wonen, zoals kleinschalige voorzieningen en speciale opvanglocaties voor mensen met complexe problematiek.

Daarnaast spreken gemeenten af om kwetsbare doelgroepen eerlijk over de regio te verdelen. Daarmee moet worden voorkomen dat de druk op individuele steden of wijken te groot wordt. Tegelijk ligt hier ook een gevoelig punt: nieuwe opvanglocaties leiden regelmatig tot zorgen en weerstand bij bewoners.

Beter verbinden

De plannen gaan verder dan alleen bouwen. Er wordt ingezet op het beter verbinden van wonen, welzijn en zorg, zodat zware zorg kan worden voorkomen of uitgesteld. Ook moeten voorzieningen dichter bij elkaar komen, zodat bewoners makkelijker toegang hebben tot hulp en sociale contacten.

Toch zijn er ook onzekerheden. De afspraken zijn niet juridisch bindend en hangen af van samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisaties. Daarnaast speelt een tekort aan zorgpersoneel een belangrijke rol bij de uitvoering.

Met het oog op 2040, wanneer de vergrijzing haar piek bereikt, zetten de gemeenten een duidelijke koers uit. De komende vijf jaar worden daarbij cruciaal. Of de plannen daadwerkelijk leiden tot minder woningdruk, minder dakloosheid en betere zorg, zal afhangen van de uitvoering in de praktijk.