Purmerend – Van babbeltrucs via WhatsApp tot digitale afpersing en hackpogingen op de gemeente zelf: digitale dreiging is een structureel veiligheidsprobleem geworden. Dat blijkt uit het Jaaruitvoeringsprogramma Veiligheid 2025 van de gemeente Purmerend. De digitale leefwereld is verweven geraakt met de fysieke, maar bescherming, bewustwording en weerbaarheid lopen achter. De gemeente wil daar in 2025 verandering in brengen.
Inwoners, ondernemers én gemeentelijke instellingen worden steeds vaker slachtoffer van cybercrime. De gemeente ziet dat vooral ouderen, jongeren en kleine ondernemers kwetsbaar zijn voor digitale oplichting, identiteitsfraude en bankhelpdeskfraude. Maar ook binnen de gemeentelijke systemen zelf bestaat het risico op datalekken, sabotage of digitale ontwrichting. In 2024 werd een cyberoefening gehouden waarbij werd gesimuleerd wat er gebeurt als hackers toeslaan. De uitkomst: Purmerend is niet weerloos, maar ook nog niet voldoende voorbereid.
Bewustwording en preventie cruciaal
De aanpak in 2024 richtte zich op bewustwording, onder meer via bijeenkomsten in verzorgingstehuizen, voorlichtingen voor ouders en de uitrol van het project ‘Cyberouder’ op basisscholen. Ondernemers werden getraind tot ‘Digitale Hulpverlener’ zodat zij basale cyberveiligheid binnen hun bedrijf kunnen borgen. Daarnaast werd in samenwerking met het ministerie van Justitie en Veiligheid een seniorenbijeenkomst georganiseerd over digitale weerbaarheid, gepresenteerd door Catherine Keyl. Deze initiatieven hebben geleid tot meer bewustzijn, maar de gemeente erkent dat de aanpak nog versnipperd is en te reactief.
“Het internet is van iedereen, en dus van niemand – maar dat ontslaat de gemeente niet van haar verantwoordelijkheid.”
Georganiseerde criminaliteit gaat digitaal
Volgens de gemeente is digitale dreiging niet los te zien van georganiseerde criminaliteit. Jongeren worden online geronseld voor criminele klussen, wraakacties worden op sociale media voorbereid, en desinformatiecampagnes kunnen leiden tot maatschappelijke onrust of zelfs rellen. Hoewel er in 2024 nog geen lokale incidenten waren waarbij online oproepen tot ordeverstoring uitmondden in fysieke escalaties, noemt de gemeente dit een blinde vlek die dringend moet worden aangepakt.
Meer samenwerking, betere signalering
Purmerend werkt in de regio samen met gemeenten als Edam-Volendam en Waterland, én met organisaties zoals Noord-Holland Veilig en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV). Binnen deze netwerken wordt kennis gedeeld, maar ook gewerkt aan concrete projecten zoals HackShield voor basisscholen en een escape-bus voor jongeren over online veiligheid. In 2025 wil de gemeente ook beter leren herkennen welke online signalen mogelijk kunnen leiden tot onrust of gevaar op straat. Daarvoor wordt samengewerkt met de politie en de veiligheidsregio.
2025: Van versnippering naar strategie
De gemeente geeft aan dat digitale veiligheid nu nog te veel verspreid over afdelingen en losse initiatieven plaatsvindt. In 2025 wordt gewerkt aan een samenhangende preventie- en responsketen. Dat betekent: snellere herkenning van online dreiging, betere afstemming met zorg- en veiligheidspartners, én duidelijke protocollen wanneer de digitale dreiging overslaat naar de fysieke ruimte. Daarbij wordt ook de aangiftebereidheid aangepakt, want veel slachtoffers van cybercrime melden zich nog steeds niet uit schaamte of onwetendheid.
