Purmerend – Het medialandschap in Purmerend en omgeving verandert in hoog tempo. Kranten verdwijnen, redacties veranderen van samenstelling en uitgevers zoeken naar manieren om hun publicaties overeind te houden. Ook de toekomst van de Beemster krant Binnendijks is onzeker. Tegelijkertijd groeit de discussie over de toekomst van lokale journalistiek en de mogelijke rol van gemeentelijke ondersteuning.

Het Gezinsblad is verdwenen, KeerZijde (de achterkant van Het Gezinsblad) is gestopt en ook Webregio die opging in dichtbij.nl is er niet meer. Daarmee zijn namen weggevallen uit het regionale medialandschap. Nu dreigt ook Binnendijks een belangrijke verandering te moeten ondergaan.

Volgens de huidige plannen dreigt de krant vanaf maart 2027 haar bestaande verspreidingswijze kwijt te raken. Uitgever Rodi Media ziet onvoldoende mogelijkheden om de bezorging op de huidige manier voort te zetten. Er wordt gezocht naar alternatieven, maar hoe de verspreiding er uiteindelijk uit gaat zien, is nog onzeker.

Ook lokale omroepen moeten veranderen

Niet alleen de gedrukte media staan onder druk. Ook binnen de lokale omroepwereld vinden veranderingen plaats. RTV Purmerend gaat samen met de Lokale Omroep Landsmeer op in Streekomroep Waterland. De lokale omroep LOVE uit Edam-Volendam sluit zich daar voorlopig niet bij aan.

De veranderingen maken deel uit van de landelijke ontwikkeling waarbij lokale omroepen moeten samenwerken en op grotere schaal moeten opereren. Het doel is onder meer om de journalistieke kwaliteit en professionaliteit te versterken en de organisatie toekomstbestendiger te maken.

Tegelijkertijd zijn er signalen over personele veranderingen en interne spanningen binnen de regionale omroepwereld. Wat daarvan precies speelt, vraagt om nadere verificatie. Een grotere organisatie betekent immers niet automatisch dat een redactie ook inhoudelijk sterker wordt. Uiteindelijk zijn het journalisten, hun lokale kennis en het vertrouwen van inwoners die het verschil maken.

Wanneer komt de politiek in actie?

De ontwikkelingen roepen een bredere vraag op: welke verantwoordelijkheid nemen gemeenten voor de toekomst van onafhankelijke lokale journalistiek? Wanneer een regionale publicatie dreigt te verdwijnen, ontstaat al snel aandacht voor mogelijke ondersteuning. Dat is begrijpelijk, want lokale media spelen een belangrijke rol bij het informeren van inwoners over hun directe leefomgeving. Maar het roept ook de vraag op waarom de structurele positie van lokale journalistiek niet eerder en breder wordt besproken.

Daarbij gaat het niet alleen om bestaande kranten of omroepen. Ook onafhankelijke digitale nieuwsplatforms en onderzoeksjournalistieke initiatieven maken deel uit van het regionale medialandschap. Regio Purmerend en Broca Media zijn twee voorbeelden van mediabedrijven die al jarenlang op eigen kracht journalistiek bedrijven. Ze volgen het lokale nieuws, bezoeken evenementen en raadsvergaderingen en publiceren over ontwikkelingen die inwoners raken.

Regio Purmerend richt zich op dagelijkse regionale berichtgeving en heeft zijn activiteiten ook uitgebreid naar andere plaatsen in Noord-Holland. Broca Media kiest nadrukkelijk voor kritische artikelen en onderzoek, waarbij documenten, controleerbare feiten en wederhoor een belangrijke rol spelen. De werkwijzen verschillen, maar beide organisaties benadrukken het belang van onafhankelijke journalistiek.

Onafhankelijkheid vraagt om gelijke kansen

Regio Purmerend en Broca Media stellen dat zij hun journalistieke activiteiten grotendeels uit eigen middelen financieren. Structurele gemeentelijke subsidie is er niet. Ook zijn er geen vanzelfsprekende inkomstenstromen uit gemeentelijke advertentieopdrachten. “Het hangt af wat een gemeente wil, een campagne over eenzaamheid kunnen onze titels makkelijk aan. Dus als aanvragen binnen komen dan wegen we dat af.”, zegt Rob Klaucke van Regio Media. “Al zie ik soms uitgevoerde opdrachten voorbij komen waarvan ik denk dat Broca Media en/of Regio Media de impact veel groter hadden kunnen later worden. Een mooie video laten produceren terwijl het aantal kijkers van die video nog geen 200 views haalt. Dan denk ik dat kunnen we veel beter en met veel meer impact.”

Het overeind houden van onafhankelijke journalistiek vraagt daardoor om voortdurende investeringen en financiële keuzes. Volgens de betrokken mediabedrijven gaat een aanzienlijk deel van de beschikbare middelen rechtstreeks naar het voortzetten van de dagelijkse werkzaamheden. “Soms moet zelfs het vakantiegeld ingezet worden om de titels te laten voortbestaan. Dat is niet erg, we doen het graag. Gevolg is wel dat Regio Purmerend al een paar weken stil ligt, omdat er andere opdrachten zijn die gedaan moeten worden om de pot van Regio Purmerend weer te vullen. We gaan er binnenkort weer vol tegen aan’, geeft Rob aan.

Dat maakt de discussie over mogelijke gemeentelijke ondersteuning des te relevanter. Als publiek geld wordt ingezet om lokale journalistiek te versterken, rijst de vraag welke criteria daarbij worden gehanteerd. Ondersteuning moet niet uitsluitend beschikbaar zijn voor organisaties die al langer met gemeenten samenwerken of bestuurlijk goed bekend zijn. Ook kleinere, onafhankelijke en kritische initiatieven zouden onder dezelfde transparante voorwaarden toegang moeten kunnen krijgen tot eventuele regelingen.

Dat betekent niet dat iedere redactie automatisch recht heeft op subsidie. Wel is het van belang dat vooraf duidelijk is welke doelen de gemeente wil bereiken, wie voor ondersteuning in aanmerking komt en hoe aanvragen onafhankelijk worden beoordeeld. Publiek geld vraagt om transparante spelregels. Onafhankelijke journalistiek moet de ruimte houden om ook kritische vragen te stellen aan de bestuurders die over dat geld beslissen.

Samen verder aan de Van IJsendijkstraat

Regio Purmerend en Broca Media zetten ondertussen in op samenwerking. Vanaf 1 november betrekken beide mediabedrijven gezamenlijk een pand aan de Van IJsendijkstraat 409 in Purmerend. De gezamenlijke huisvesting moet de samenwerking versterken en bijdragen aan de verdere ontwikkeling van onafhankelijke journalistiek in de regio. De stap komt niet voort uit financiële overvloed, maar uit de noodzaak om de beschikbare middelen zo goed mogelijk te benutten.

Ook regionale ondernemers worden uitgenodigd om met de mediabedrijven in gesprek te gaan over advertentiemogelijkheden en andere vormen van samenwerking. Daarmee hopen de organisaties hun bereik en regionale kennis beter te verbinden aan de zichtbaarheid van lokale bedrijven.

De toekomst van het regionale nieuws

De onzekerheid rond Binnendijks, de veranderingen bij lokale omroepen en het verdwijnen van andere publicaties laten zien hoe kwetsbaar de regionale nieuwsvoorziening kan zijn. Het debat zou daarom verder moeten gaan dan de vraag hoe één krant of omroep kan worden gered. Het gaat ook om de positie van digitale nieuwsplatforms, onderzoeksjournalistiek en andere initiatieven die inwoners informeren en lokale bestuurders controleren.

Een gezond medialandschap vraagt om ruimte voor verschillende journalistieke stemmen. Niet alleen wanneer een organisatie in acute problemen verkeert, maar ook wanneer onafhankelijke redacties al jarenlang proberen hun werk zonder structurele publieke steun voort te zetten.

Vanaf 1 november zijn Regio Purmerend en Broca Media gezamenlijk te vinden aan de Van IJsendijkstraat 409 in Purmerend. De deur staat open voor ondernemers, samenwerkingspartners en iedereen die het belang van onafhankelijke regionale journalistiek onderschrijft.

De koffie staat straks klaar. De kritische vragen blijven ook na de verhuizing gewoon op tafel liggen.