Purmerend – Het geven van voorrang aan mensen met een cruciaal beroep bij de toewijzing van sociale huurwoningen in Purmerend helpt slechts een beperkte groep woningzoekenden. Dat blijkt uit onderzoek van bureau Rigo, uitgevoerd in opdracht van de gemeente. Het college ziet daarom aanleiding om breder te kijken dan alleen sociale huur en wil samen met zorg- en onderwijsinstellingen en woningbouwpartners nieuwe mogelijkheden verkennen.

Op 27 maart stelde de gemeenteraad de Woon(zorg)visie 2025-2030 vast. Tijdens de behandeling daarvan werd de motie Verkenning voorrang voor cruciale beroepsgroepen aangenomen. De motie verzocht het college om te onderzoeken of voorrang bij woningtoewijzing kan bijdragen aan het oplossen van personeelstekorten in vitale sectoren, zoals zorg en onderwijs. Ook moest worden bekeken hoe zo’n regeling kan worden ingepast in het toewijzingsbeleid en uiterlijk in december 2025 een voorstel aan de raad worden voorgelegd.

Naar aanleiding hiervan liet de gemeente bureau Rigo onderzoek doen naar de mogelijkheden en effecten van een voorrangsregeling. De resultaten zijn vastgelegd in het rapport Vitale beroepen in Purmerend.

Tekorten in zorg en onderwijs

Uit het onderzoek blijkt dat er in de regio sprake is van duidelijke personeelstekorten in zowel de zorg als het onderwijs. Werkgevers geven aan dat het vinden en behouden van personeel steeds lastiger wordt, mede door de hoge woonlasten en het beperkte aanbod van betaalbare woningen.

Tegelijkertijd concludeert Rigo dat een voorrangsregeling binnen de sociale huur slechts een klein deel van deze problematiek kan oplossen. Veel mensen met een vitaal beroep verdienen, zeker later in hun loopbaan of wanneer zij samenwonen, te veel om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning. De regeling zou daardoor vooral starters en alleenverdieners helpen.

Positieve signalen, maar beperkte impact

Werkgevers die betrokken waren bij de pilot in Kwadijkerpark, zoals Odion en de Prinsenstichting, zijn positief over het principe van voorrang. Zij zien het als een belangrijk signaal van waardering en goed werkgeverschap. Medewerkers die via de pilot met voorrang een woning kregen, werken nog steeds bij de organisatie.

Toch temperen de werkgevers de verwachtingen. Volgens hen zal een voorrangsregeling nauwelijks leiden tot een structurele vermindering van de personeelstekorten. Daarvoor is de doelgroep simpelweg te klein.

Gevolgen voor andere woningzoekenden

Het onderzoek wijst ook op nadelige effecten. Voorrang voor één specifieke groep betekent automatisch dat andere reguliere woningzoekenden langer moeten wachten, omdat er minder sociale huurwoningen beschikbaar zijn. Daarnaast blijkt de uitvoering complex: woningcorporaties hebben aangegeven de administratieve afhandeling en controle niet te willen uitvoeren. Deze taak zou volledig bij de gemeente komen te liggen.

Juridische kaders en lokale binding

Gemeenten mogen wettelijk extra voorrang geven aan mensen met een vitaal beroep, mits dit goed wordt onderbouwd en vastgelegd in de huisvestingsverordening. In Purmerend geldt lokale voorrang momenteel alleen voor nieuwgebouwde sociale huurwoningen. Een eventuele regeling voor vitale beroepen zou zich dus eveneens tot deze woningen moeten beperken.

Brede aanpak noodzakelijk

Omdat het effect van voorrang in de sociale huur beperkt is, ziet het college aanleiding om verder te kijken. Daarbij wordt verwezen naar voorbeelden uit andere gemeenten, zoals Almere. Daar loopt een pilot waarin afgestudeerde leerkrachten voorrang krijgen op woningen in de middenhuur of vrije sector, gekoppeld aan een vaste aanstelling en een marktconform salaris.

Volgens het college laat dit zien dat een bredere, samenhangende aanpak nodig is, waarbij gemeenten, werkgevers, onderwijsinstellingen en woningbouwpartners intensief samenwerken om personeel aan te trekken en te behouden.

Vervolgstap binnen Regio Deal Waterland

De gemeente Purmerend wil daarom het initiatief nemen voor een gezamenlijke verkenning met zorginstellingen, onderwijsorganisaties, regiogemeenten en woningbouwpartners. Deze verkenning past binnen de doelen van de Regio Deal Waterland, waarin is afgesproken om jongeren aan de regio te binden door hier opleiding, werk en toekomstperspectief te bieden.

Het college wil samen met partners onderzoeken welke maatregelen, breder dan alleen sociale huur, kansrijk zijn en hiervoor mogelijk een aanvraag indienen binnen de Regio Deal.

Motie afgehandeld

Met het onderzoek van bureau Rigo en de aangekondigde vervolgstappen beschouwt het college de motie Verkenning voorrang voor cruciale beroepsgroepen als afgedaan. De gemeenteraad ontvangt uiterlijk eind 2025 een voorstel waarin de mogelijke vervolgrichtingen verder worden uitgewerkt.